Drónabann Íslands er náttúruverndarleikrit

Í nokkur sumur hef ég kennt drónaljósmyndun á íslenska hálendinu með tilskyldum leyfum frá Náttúruverndarstofnun. Ég sótti alltaf um á réttum tíma, fór eftir öllum skilyrðum og aldrei barst nein athugasemd, hvorki frá landvörðum, öðrum gestum né stofnuninni sjálfri.

Fyrir sumarið 2026 var mér synjað um leyfi. Sömu sögu er að segja af öllum öðrum sem ég þekki í þessari starfsemi. Þann 17. maí 2026 birti stofnunin svo nýja stjórnsýsluframkvæmd sem tekur af allan vafa um hvað raunverulega vakir fyrir henni.

Samkvæmt nýju reglunum má enn fljúga drónum í Friðlandi að Fjallabaki frá 15. júní til 15. september, en aðeins með leyfi og aðeins ef tilgangurinn er rannsóknir, vöktun, framkvæmdir, leyfisskyldur viðburður eða „kvikmyndatökuverkefni eins og kvikmyndagerð, auglýsingar, sjónvarpsþættir og fréttaöflun”. Hollywood-tökulið sem myndar streymisþætti fær að fljúga. Auglýsingastofa sem tekur upp ferðamannaauglýsingu fær að fljúga. Fréttamenn fá að fljúga. En lítið námskeið þar sem þrír ljósmyndarar læra að fljúga drónum af ábyrgð og virðingu til að fanga íslenska náttúru fær það ekki.

Flugið er nákvæmlega það sama. Munurinn felst aðeins í því hver heldur á fjarstýringunni og fyrir hvað hann fær borgað.

Árum saman tók stofnunin við námskeiðunum mínum sem atvinnurekstri og rukkaði fullt atvinnuleyfisgjald, 83.200 krónur. Nýja framkvæmdin bannar hins vegar aðeins „afþreyingar- og fræðslunotkun”. Eina leiðin fyrir stofnunina til að hafna mér á þeim grundvelli var því að endurflokka nákvæmlega sömu atvinnustarfsemina, sem ég greiddi fullt gjald fyrir, eins og hún væri tómstundagaman.

Það er til betri leið til að taka á þessu og sama stofnun beitir henni þegar annars staðar á landinu. Hér á eftir styðst ég við gögn stofnunarinnar sjálfrar til að sýna hvers vegna framkvæmdin stenst ekki skoðun og hvernig betri lausn lítur út.

Af hverju þetta skiptir máli, jafnvel þótt þér sé sama um dróna

Tuttugu og sex svæði, ekki bara eitt

Þetta snýst ekki bara um Fjallabak. Sama framkvæmd nær til meira en 25 friðlýstra svæða um allt land. Goðafoss, Gullfoss, Geysir, Dyrhólaey, Látrabjarg og Mývatn eru nú lokuð fyrir drónaflug í afþreyingarskyni allan ársins hring. Hornstrandir, Snæfellsjökulsþjóðgarður og Þjórsárver eru lokuð yfir sumarið, frá maí fram í september. Háifoss, hinn staðurinn á umsókninni minni, er lokaður allt árið. Fjallabak er í forgrunni hér af því að þar ætlaði ég að halda námskeiðin, en sömu rök og sami greinarmunur á atvinnu og afþreyingu gilda um allt land.

Stjórnsýsla byggð á skoðun

Stofnunin hefur enga mælingu, vettvangsrannsókn né ritrýnd gögn lagt fram sem sýna að drónar í Fjallabaki trufli dýralíf eða gesti. Þegar ég bað skriflega um vísindalegan grundvöll synjunarinnar var svarið að niðurstaðan byggði á „umhverfismati sem unnið var af staðbundnum ráðgjafa stofnunarinnar”. Ég hef ekki fengið að vita hver sá ráðgjafi er. Mér hefur ekki verið sýnt hvað hann skoðaði, hvað hann mældi eða á hvaða rökum hann byggði. Þegar ég lagði fram desíbelmælingu fyrir drónahljóð svaraði synjunarbréfið því einu að „stofnunin sé ekki sammála”, án þess að nokkur mæling fylgdi á móti.

Þetta er stjórnsýsla byggð á skoðun og slíkt er hættulegt hverju ríki að leyfa. Ef stjórnvald getur hafnað leyfi á grundvelli þess sem það trúir, en ekki þess sem það getur sýnt fram á, þá á borgarinn enga vörn. Þú getur ekki andmælt tilfinningu. Þú getur ekki lagt fram mótrök gegn einkasannfæringu sem stjórnvaldið neitar að útskýra. Sú starfsemi sem lifir í slíku kerfi er sú sem fellur í kramið hjá þeim sem situr í stólnum hverju sinni og litli aðilinn sem hefur ekki efni á hagsmunagæslu tapar í hvert sinn.

Fordæmið sem þetta setur

Þetta er ekki ímynduð hætta. Nýja framkvæmdin frá 17. maí 2026 gerir undantekningu fyrir kvikmyndaframleiðslu en hafnar afþreyingar- og fræðslunotkun. Undantekningin snýst ekki um umhverfisáhrif. Hún snýst um hverjum starfsemin þjónar. Lestu þessa setningu aftur. Náttúruverndarstofnun raðar nú aðgangi að hálendinu eftir tilgangi en ekki eftir umhverfisfótspori.

Þá vaknar spurning sem stofnunin hefur ekki svarað: hvar endar þetta? Ef „truflun ferðamanna og kyrrð” dugar til að hafna leyfi, hvað kemur þá í veg fyrir að sömu rök gildi um allt annað sem gefur frá sér jafn mikinn eða meiri hávaða? Neytendadróni er hljóðlátari en öll önnur leyfð starfsemi á sama friðlandi. Þyrlur, rútur, fjórhjól, breyttir jeppar, vélsleðar. Allt mælanlega hávaðameira. Allt leyft. Aðgerðaáætlun stofnunarinnar 2025 til 2027 stefnir meira að segja að því að auka umsvif þeirra hávaðamestu, með nýjum lendingarstöðum þyrla utan Landmannalauga, nýjum aðkomuleiðum vélsleða og fleiri bílastæðum fyrir bíla og rútur. Ef málið snerist í raun um desíbel hefði sú starfsemi fallið fyrst. Það hefur ekki gerst. Eina leiðin til að fá þetta til að ganga upp er að uppgefna ástæðan sé ekki sú raunverulega.

Stjórnsýsla á að byggja á gögnum og taka ákvarðanir sem þola dagsljósið. Þegar vikið er frá þeirri reglu, þó ekki sé nema í jafn litlu máli og námskeiðsleyfi, situr fordæmið eftir. Sá sem næst sest í stólinn, til að setja reglur um eitthvað allt annað, veit þá að skoðun ein og sér dugar.

Hvort sem þú ert ljósmyndari á leið til Íslands, íslenskur skattgreiðandi sem spyr sig hvað stofnanirnar þínar séu eiginlega að gera eða einfaldlega manneskja sem telur að opinberar stofnanir eigi að rökstyðja mál sitt með gögnum, þá snýst þessi saga ekki í raun um dróna. Hún snýst um hvort stjórnvald megi ákveða það sem því sýnist og lýsa sig svo sátt við eigin niðurstöðu. Ég kæri mig ekki um að verða fordæmið sem festir það í sessi.

Það sem á eftir kemur er málflutningurinn, sóttur alfarið í gögn stofnunarinnar sjálfrar.

Stofnunin sagði þveröfugt í febrúar 2025

Í matsbréfi vegna leyfisins sem ég fékk 2025 komst stofnunin sjálf svo að orði að verkefnið væri „ekki líklegt til að hafa neikvæð áhrif á verndargildi svæðisins og náttúru”. Hún tók fram að flugið „gæti haft neikvæð áhrif á upplifun annarra gesta” en taldi að „mætti draga úr [áhrifum] ef skilyrðum leyfisins væri fylgt”. Þetta skrifaði hún á opinberan bréfhaus í febrúar 2025, fyrir sama rekstraraðila, sömu svæði og umfangsmeiri rekstur en þann sem henni var nú að hafna.

Fyrir 2026 hefur hún hins vegar komist að því að sama starfsemi hafi „neikvæð áhrif á einkenni svæðanna, þ.e. kyrrð og almenna náttúruupplifun”. Samt hefur ekkert efnislegt breyst í rekstrinum mínum. Það eru enn í mesta lagi fjórir drónar í lofti í einu. Þátttakendur fljúga enn aðeins einn dag á hverjum stað. Sumir staðanna á áætluninni minni eru þeir sömu og stofnunin samþykkti 2025. Engin ný rannsókn er nefnd. Engri nýrri úttektar er vísað til. Það var afstaða stofnunarinnar sem breyttist, ekkert annað. Ástæðan sem hún gefur er „aukin eftirspurn, truflanir og óhöpp”. Ef við drögum þetta saman: fleiri sóttu um leyfi, fleiri reyndu að fara að reglunum. Viðbrögð stofnunarinnar voru að gera reglurnar erfiðari í framkvæmd. Það ætti að vera hvati til að auka afgreiðslugetu, ekki til að banna starfsemina.

Fjórtán dagar 2025. Næstum tvö hundruð 2026.

Þetta snýst ekki bara um efnið heldur líka um málsmeðferðina. Uppgefinn afgreiðslufrestur stofnunarinnar er 15 dagar. Í febrúar 2025 sótti ég um þann 7. og leyfið var gefið út þann 21. Fjórtán dagar. Vel innan markanna.

Fyrir 2026 sótti ég um þann 1. október 2025. Tilkynning um fyrirhugaða synjun barst 27. mars 2026 og endanleg synjun 16. apríl 2026. Eitt hundrað níutíu og sex dagar frá umsókn að niðurstöðu, meira en þrettánfaldur uppgefinn frestur.

Synjun á réttum tíma haustið 2025 hefði gefið mér færi á að endurhanna námskeiðin, ná í viðskiptavini, endurgreiða innborganir eða bjóða annað í staðinn. Synjun um miðjan apríl 2026, þegar aðeins tæpir tveir mánuðir voru í að tímabilið hæfist 15. júní, gerði það allt ómögulegt. Hvað sem leið efni ákvörðunarinnar sá tímasetningin ein til þess að tjónið yrði eins mikið og það gat orðið.

Sami umsækjandi. Sama starfsemi. Sami lagagrundvöllur. Önnur umsóknin afgreidd á tveimur vikum, hin látin bíða í tæpa sjö mánuði. Stofnunin hefur ekki útskýrt muninn.

Hennar eigin rannsóknir segja að ferðamenn verði ekki fyrir truflun

Stofnunin lét sjálf gera könnun á viðhorfum gesta í Fjallabaki árið 2019 og vísar í hana í stjórnunaráætlun sinni 2021 til 2030, kafla 2.4.1.1. Niðurstaðan var sú að „þá telja ekki margir sig verða fyrir truflun af völdum fljúgandi umferðar”. Opinbera forsendan fyrir synjun minni er einmitt að gestir verði fyrir truflun og að kyrrð sé raskað. Stofnunin hafnar sem sagt leyfi á þeirri forsendu að flugumferð trufli gesti, en vísar á sama tíma í skjal sem segir hið gagnstæða. Hennar eigin gögn, í hennar eigin skýrslu, segja að þetta sé ekki að gerast. Á þeim sjö árum sem liðin eru hefur engin önnur rannsókn verið birt.

Stjórnunaráætlunin tilgreinir ekki dróna sem ógn

Í kafla 2.8 í sömu áætlun telur stofnunin upp þær ógnir sem hún telur steðja að verndargildi friðlandsins. Þær eru utanvegaakstur (með „tugum skráðra tilfella á ári hverju”), rof af völdum göngu, hjólreiða og hestaferða og loftslagsbreytingar. Drónar eru hvergi á listanum. Í kafla 2.9 lýsir sama áætlun drónaljósmyndun meira að segja sem „vinsælli” í sömu andrá og þyrluferðamennsku, án þess að gefa í skyn að önnur sé alvarlegra vandamál en hin.

Þetta er skjalið sem stofnunin styðst við til að stjórna friðlandinu til ársins 2030. Hún samdi það sjálf og er bundin af því. Samt koma drónar hvergi fram í því sem ógn við friðlandið sem henni er falið að vernda.

Röksemdin um 23 fuglategundir

Þegar ég benti á að lítið dýralíf væri á þeim stöðum sem ég ætlaði að fljúga á svaraði stofnunin því til að 23 þekktar varptegundir væru í friðlandinu. Það er rétt, í allra þrengsta tæknilega skilningi. Tuttugu og þrjár tegundir eru taldar upp í kafla 2.2.6 í áætluninni.

Hvar fuglarnir eru í raun

En sami kafli segir líka hvar þéttustu og viðkvæmustu varpsvæðin eru: í votlendinu meðfram Tungnaá, í Landmannalaugum og við Löðmundarvatn. Það er þar sem lómurinn, himbriminn, álftin, heiðagæsin, endur og óðinshaninn verpa, ásamt stelk, maríuerlu og hrossagauk, sem öll eru sjaldgæf sem varpfuglar á hálendinu.

Tungnaá-mótsögnin

Og hér er það sem ég á erfiðast með að sætta mig við. Leyfið mitt frá 2025, sem sama stofnun gaf út skriflega, heimilaði drónaflug nálægt Tungnaá, allra viðkvæmasta varpstaðnum í friðlandinu. Þá þótti henni flugið ásættanlegt þar. Engin ný gögn hafa bæst við síðan. Samt hafnar hún nú leyfum á svæðum þar sem áætlunin skráir ekkert varpsvæði yfirhöfuð.

Flugstaðirnir mínir fyrir 2026 eru ekki í þessu votlendi. Þeir koma hvergi fram í fuglaköflum áætlunarinnar. Næst Landmannalaugum kemst Bláhnjúkur og þar flýg ég í um þriggja kílómetra fjarlægð frá votlendinu, með talsvert fjalllendi á milli. Þaðan sést dróninn ekki frá Landmannalaugum og ekki heyrist í honum heldur. Vilji stofnunin halda því fram að drónaflug innan þriggja kílómetra frá votlendinu þurfi sérstaka meðferð, þá er það samtal sem vert er að taka. Það samtal hefur hún ekki tekið. Hún hefur einfaldlega hafnað öllu.

Banna það hljóðlátasta. Auka umsvif þess hávaðamesta.

Þyrlufyrirtæki fljúga með ferðamenn yfir Fjallabak. Stjórnunaráætlunin viðurkennir sjálf að það skapi „verulega” umferð yfir friðlandinu í góðu veðri. Þrátt fyrir það er það forgangsverkefni í aðgerðaáætlun stofnunarinnar 2025 til 2027 að fjölga lendingarstöðum þyrla utan Landmannalauga á árinu 2026. Sama áætlun markar aðkomuleiðir fyrir vélsleða og stefnir að fleiri bílastæðum fyrir bíla og rútur. Rútur ganga í áætlunarferðum til Landmannalauga tvisvar á dag. Buggý-ferðir og breyttar jeppaferðir koma og fara.

Neytendadróninn sem ég flýg gefur frá sér um 81 desíbel í eins metra fjarlægð. Hljóðið dofnar með fjarlægð og í hundrað metra fjarlægð á vindasömum hálendisdegi heyrirðu hann ekki. Þyrla í 150 metra hæð mælist 95 til 105 desíbel hjá þeim sem stendur undir. Rúta á fjallvegi 80 til 90 desíbel og fjórhjól sömuleiðis. Þyrlan er hávaðameiri. Rútan er hávaðameiri. Fjórhjólið er hávaðameira. Allt er þetta leyft. Það eina sem stofnunin hefur hafnað er hljóðlátasta starfsemin á listanum og í synjunarbréfinu er hávaðamati mínu vísað á bug án þess að ein einasta mæling fylgi á móti.

Og hér er skarpasta mótsögnin. Öll uppbyggingin sem stendur til beinist að Landmannalaugum og næsta nágrenni, en stjórnunaráætlun stofnunarinnar tilgreinir einmitt þann stað sem þann viðkvæmasta í friðlandinu og varpstað óðinshana, stelks, maríuerlu og hrossagauks. Hún eykur sem sagt álag gesta þar sem hennar eigin áætlun segir verndina brýnasta, en hafnar á sama tíma drónaleyfum á stöðum þar sem áætlunin skráir ekkert varpsvæði. Ef „kyrrð og dýralíf” væru raunverulega í forgangi væru fjárfestingar hennar og synjanir á akkúrat öfugum forsendum.

Ef þú bannar tæki vegna verstu notkunar þess, myndir þú banna bíla fyrst

Tökum sterkustu mögulegu útgáfuna af rökum stofnunarinnar og beitum henni á eitthvað annað. Bílar eru notaðir hér á landi til að aka utan vega á hálendinu. Utanvegaakstur er, samkvæmt kafla 2.8 í áætlun stofnunarinnar sjálfrar, alvarlegasta ógnin við verndargildi Friðlands að Fjallabaki, með tugum skráðra tilvika á ári hverju. Tækið sem notað er til að fremja þau brot er bíllinn.

Ættum við þá að banna alla bíla í friðlandinu?

Spurningin svarar sér sjálf. Bílar lúta reglum, þeir eru ekki bannaðir. Sumar leiðir má aka og aðrar ekki. Það eru árstíðabundnar lokanir þegar jörð er of blaut. Það eru skilyrði, eftirlit og merkingar. Aksturinn er leyfður eftir reglum sem taka mið af raunverulegum áhrifum, á raunverulegum tíma, á raunverulegum stað.

Svona kemur hvert ábyrgt stjórnvald fram við heilan flokk tækja. Það er skaðlega notkunin sem maður setur reglur um, ekki tækið sjálft. Stofnunin bannaði ekki bíla þótt sumir aki utan vega. Hún bannaði ekki gönguskó þótt sumir gangi utan stikaðra leiða. Hún bannaði hvorki hesta né reiðhjól. En hún ákvað að hafna drónaleyfum til fræðslu og afþreyingar sérstaklega, þótt drónar séu hvergi á ógnalista áætlunarinnar. Þetta er ekki reglusetning. Þetta er flokksrefsing: heilt tæki látið gjalda fyrir misnotkun fárra.

Drónar eru ljósmyndabúnaður

Drónar eru ljósmyndabúnaður. Fólkið sem flýgur þeim hér á landi eru ljósmyndarar, kvikmyndagerðarfólk og myndrænir sögumenn. Ég er einn þeirra. Sömuleiðis flestir viðskiptavinir mínir. Og sömuleiðis flestir ferðamenn sem mæta með DJI Mini í töskunni og lista yfir staði sem þá langar að mynda.

Stofnunin lítur á dróna sem leikföng. Fyrir fólkið sem raunverulega notar þá eru þeir vinnutæki. Og þetta snýst um meira en búnað. Þetta snýst um faglegan aðgang, listrænt frelsi, jöfn starfsskilyrði og hvort sjálfstætt listafólk fái að stunda iðn sína til jafns við þau sem hafa stór framleiðslufyrirtæki á bak við sig.

Sjálfstæður kvikmyndagerðarmaður er ekki minni fagmaður en heilt tökulið frá Netflix. Ferðaljósmyndari er ekki minni fagmaður en auglýsingastofa. Eini munurinn er stærðin á rekstrinum á bak við myndavélina.

Þegjandi hlutinn sagður upphátt

Nýja framkvæmdin frá 17. maí 2026 gerir ómögulegt að líta fram hjá þessu.

Sami dróninn, sama flugið, sömu áhrifin á sama dýralíf á sömu stöðunum: það er leyft ef stór framleiðandi á í hlut, en því er hafnað ef lítill rekstraraðili er að kenna greiðandi viðskiptavinum.

Eins og ég rakti hér að framan eru námskeiðin mín atvinnustarfsemi, afgreidd og rukkuð sem slík af þessari sömu stofnun. Reglan sem hún beitir gegn mér virkar því aðeins af því að hún kaus að endurflokka starfsemina mína, í stað þess að fara eftir sínum eigin birtu flokkum. Þetta er ekki náttúruvernd. Náttúruvernd er ekki háð því hver heldur á fjarstýringunni.

Háifoss er besta dæmið um hvað þessi undantekning þýðir í raun. Hann er hinn staðurinn á umsókninni minni fyrir 2026 og hann er á synjunarlista stofnunarinnar. Hann er líka staðurinn þar sem lokasena Stranger Things var tekin upp, sem Netflix frumsýndi 31. desember 2025. Vikurnar á eftir ruku Google-leitir að „Háifoss” upp um næstum fimm þúsund prósent. Straumur ferðamanna fylgir leitaráhuga og ein Netflix-sena við einn foss á þessum 25+ svæða lista mun draga meira álag að Háifossi en öll smáu drónanámskeiðin sem haldin hafa verið á Íslandi til samans. Ég veit ekki hvort framleiðslan hafði leyfi og það skiptir ekki máli. Framkvæmd stofnunarinnar er beinlínis hönnuð til að halda þessari tegund vinnu gangandi. Sú starfsemi sem hefur mest áhrif er einmitt sú sem nýju reglurnar eiga að hleypa að. Sú sem hefur minnst áhrif er sú sem þeim er ætlað að stöðva. Ef vernd upplifunar og kyrrðar við Háafoss væri hin raunverulega ástæða væri þessum ákvörðunum raðað í öfuga röð.

Hvað er í raun að gerast

Stofnunin hefur ákveðið, án nokkurra gagna, að drónaljósmyndun til afþreyingar og fræðslu sé sú notkun sem hún vilji helst draga úr. En reglurnar sem hún herðir eru reglur sem hún framfylgir ekki einu sinni í dag. Ísland er nú þegar með ítarlegt regluverk um dróna: reglugerð Samgöngustofu nr. 990/2017, náttúruverndarlög og stjórnunaráætlun fyrir hvert friðland. Það er ekki regluleysi sem hrjáir okkur. Það er skortur á eftirfylgni.

Þetta mun ekki hafa nein áhrif á þá sem fljúga ólöglega. Þeir sækja ekki um leyfi. Þeir mæta, fljúga og fara. Stofnunin sagði mér á fundi okkar að hún réði ekki við eftirlit með þeim sökum manneklu og takmarkaðra heimilda. Að bæta enn einni flokksrefsingu ofan á fræðslu- og afþreyingarleyfin breytir engu um það. Hún ýtir aðeins löglegu aðilunum út af svæðinu á meðan hinir ólöglegu halda sínu striki.

Að hafna þeim sem vilja fljúga löglega er ódýrt og skilur eftir sig pappírsslóð af „synjuðum leyfum” sem hægt er að stilla upp sem náttúruvernd, á meðan ólöglegu flugin halda áfram óáreitt. Ég myndi kalla þetta yfirsjón ef ég tryði því að stofnunin hefði ekki tekið eftir því.

Námskeið eru ekki vandamálið heldur hluti lausnarinnar

Að kenna fólki að fljúga drónum af ábyrgð úti í náttúrunni er ekki vandamál sem stjórnvald á að vera að leysa. Það er hluti af lausninni.

Fólk með dróna kemur til Íslands hvort sem það hefur leyfi eða ekki og þeir sem eru líklegastir til að gera mistök eru einmitt þeir sem aldrei hafa lært hvað „rangt” þýðir. Námskeið eru leiðin að þessu fólki. Þar miðlar reyndur leiðbeinandi þekkingu á flughæð, varptíma, sjónlínu, veðurgluggum og þeim aga sem skilur að varkárt flug og kæruleysislegt. Og þar læra nýir flugmenn að hálendið krefst virðingar, ekki bara aðgangs.

Þrýstir starfseminni í myrkrið

Land sem vill að drónaflug á hálendinu sé stundað af ábyrgð ætti að ýta undir meiri fræðslu, ekki minni. Ákvörðun stofnunarinnar gerir þveröfugt. Hún ýtir starfseminni inn í myrkrið, þangað sem enginn hefur eftirlit, engum skilyrðum er fylgt og enginn kennir næstu kynslóð gestaflugmanna hvernig á að bera sig að í þessu landslagi.

Ísland hefur þegar fyrirmynd sem virkar: Vatnajökull

Drónaljósmyndun til afþreyingar er ekki í sjálfu sér vandamál sem er þess virði að banna. Sé hún stunduð af ábyrgð, með skynsamlegum tímamörkum og bannsvæðum við viðkvæm búsvæði, er hún hluti af því hvernig gestir tengjast landslaginu í dag. Og stofnunin veit þetta mætavel, því hún rekur sjálf regluverk sem sannar það.

Sama Náttúruverndarstofnun og hafnar afþreyingarleyfum á meira en 25 friðlýstum svæðum fer allt aðra leið í Vatnajökulsþjóðgarði, sem hún rekur líka. Sú nálgun er ekki bara vægari. Hún er í grunninn önnur: þar er drónaflug til afþreyingar leyft að meginreglu, með skynsamlegum skilyrðum eftir svæðum.

Í Vatnajökulsþjóðgarði er drónaflug til afþreyingar almennt leyft, með skýrum reglum eftir svæðum. Garðinum er skipt í fimm flokka: svæði þar sem drónar eru alfarið bannaðir (viðkvæmustu varpsvæðin og fjölsóttustu útsýnisstaðirnir), svæði þar sem landverðir geta veitt munnlegt leyfi eftir aðstæðum og svæði þar sem flug er leyft með tímamörkum sem ráðast af birtu og umferð gesta. Við Skaftafellsjökul má fljúga fyrir klukkan 9 á morgnana eða eftir klukkan 18 á sumrin. Við Jökulsárlón er flug bannað á varptíma, frá 15. apríl til 15. júlí, en leyft utan þess með birtutengdum mörkum. Við Dettifoss að vestanverðu gilda svipaðar reglur.

Þetta er stigskipt regluverk, byggt á gögnum og sniðið að raunverulegum aðstæðum á hverjum stað. Þetta er nákvæmlega sá rammi sem önnur friðlýst svæði stofnunarinnar ættu líka að lúta. Hún kann að semja svona reglur. Hún hefur þegar gert það. Hún kýs einfaldlega að beita ekki sömu nálgun á Fjallabak, Geysi, Goðafoss, Mývatn, Háifoss eða nokkurt hinna 25+ svæða á nýja bannlistanum.

Hvernig skynsamleg stjórnsýsla lítur út

Það sem ekki verður varið er flöt regla sem leggur hverja afþreyingar- og fræðsluumsókn að jöfnu við hávaðamesta þyrluflug en hverja kvikmyndaframleiðslu að jöfnu við rannsóknarleyfi. Þetta er ekki reglusetning. Þetta er flokkunarvél dulbúin sem reglusetning.

Það sem ég bið um

1. Afturkallið framkvæmdina frá 17. maí 2026 og opnið aftur fyrir afþreyingar- og fræðsluleyfi til drónaflugs á þeim friðlöndum sem um ræðir, eftir fyrri viðmiðum.
2. Takið upp Vatnajökulsrammann á öllum 25+ friðlýstu svæðunum: stigskiptar reglur sem taka mið af raunverulegum aðstæðum á hverjum stað.
3. Takið synjunina frá 2026 upp að nýju og metið hana eftir sömu viðmiðum og stofnunin notaði 2025, þegar leyfið var veitt.
4. Setjið fjármuni í eftirfylgni með þeim reglum sem þegar gilda: landverði, merkingar og afleiðingar fyrir leyfislaust flug. Að hafna umsóknum sem hvort eð er hefðu verið rétt lagðar inn breytir engu um fjölda ólöglegra fluga.
5. Metið rekstraraðila eftir ferli og raunverulegum áhrifum, ekki eftir flokki. Lítið fyrirtæki með flekklausa sögu um að fara að reglum er ekki sama og óupplýstur flugmaður sem mætir án leyfis.

Hvar stend ég núna

Ég hef kært ákvörðunina til Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins á grundvelli 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Ég held áfram að starfa á Íslandi. Ég held áfram að mynda þetta land sem ég elska og hef gert að mínu. Reksturinn aðlagast, eins og hann gerir alltaf.

Stofnunin sem á að vernda náttúru landsins hafnar nú leyfum til lítilla fyrirtækja sem hafa farið að öllum reglum. Þetta er ekki tilgangur náttúruverndar og þetta land á betra skilið.

Ég er ekki einn um þetta

Síðustu vikur hef ég rætt við marga rekstraraðila og ljósmyndara sem eru í sömu stöðu eða hafa vakið athygli á sömu vandamálum. Þessar ákvarðanir og vinnubrögðin í kringum þær hafa vakið mikla reiði, gremju og vantrú í ljósmyndasamfélaginu, bæði hér á landi og erlendis. Sumir hafa þegar tjáð sig opinberlega:

• Glacier Adventure: Iceland’s 2026 Drone Regulations: What Changed? (á ensku)
• Myndband á Instagram um nýju takmarkanirnar

Ég bæti fleiri röddum við hér eftir því sem fleiri tjá sig.

Ég vil heyra frá þér

Ef þú rekur ferða- eða námskeiðastarfsemi á friðlýstu svæði og hefur orðið fyrir áhrifum af leyfisákvörðunum ársins 2026, þá vil ég gjarnan heyra frá þér. Hafðu samband í gegnum samskiptasíðuna.

Heimildir

Heimildir eru tengdar inn í textann. Hér er heildaryfirlitið.

Stjórnsýsla og lagaumhverfi

1. Náttúruverndarstofnun, íslenska stofnunin um náttúruvernd.
2. Ný stjórnsýsluframkvæmd um drónaleyfi, í gildi frá 17. maí 2026.
3. Reglur um notkun dróna í afþreyingarskyni á friðlýstum svæðum, listi yfir 25+ svæði.
4. Stjórnunar- og verndaráætlun Friðlands að Fjallabaki 2021-2030, með kafla 2.2.6 (fuglategundir), 2.4.1.1 (þolmarkagreining 2019), 2.8 (skráðar ógnir) og 2.9 (umfjöllun um drónaflug).
5. Aðgerðaáætlun stofnunarinnar 2025-2027, vísað til vegna stækkunar þyrlulendinga og innviða við Landmannalaugar.
6. Uppgefinn afgreiðslufrestur fyrir ljósmynda-, kvikmynda- og drónaleyfi (15 dagar).
7. Reglur um drónaflug í Vatnajökulsþjóðgarði, stigskipt regluverk sömu stofnunar.
8. Reglugerð Samgöngustofu nr. 990/2017 um starfrækslu fjarstýrðra loftfara.
9. Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið, æðra stjórnvald skv. 26. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.
10. Iceland Review, „Stranger Things Finale Boosts Global Interest in Iceland,” gögn frá Bokun sýna næstum fimm þúsund prósent aukningu í leitum að „Háifoss” eftir frumsýningu 31. desember 2025.